Eğer bilgisayar kullanmaya ilk defa Windows-95 veya 98 ile başladıysanız büyük bir ihtimalle DOS kelimesi size yabancı gelecektir.
DOS, Disk Operating System kelimelerinin kısaltılmış halidir ve disk işlemleri, bellek işlemleri gibi programların çalışbilmesi için gerekli düzenlemeleri yapan bir işletim sistemidir. DOS?un tarihi PC?lerin (kişisel bilgisayarlar) tarihiyle başlar ve çoğunlukla da pek hayırla yad edilmez. Çünkü DOS?ta grafiksel bir kullanıcı arabirimi yoktur, her şey komutlarla ve bir sürü parametre ile yapılır.
Microsoft Windows?95/98 sürümüyle kullanıcının DOS ile olan iletiiimini minimuma indirmeye çalışmış olsa bile DOS?tan tam olarak vazgeçememiştir.
Windows?95/98 kullanıyor olsanız da bazen DOS?a işiniz düşebilir. Örneğin bir çok oyun programı Windows ile çalısmaz veya oynanamayacak kadar yavai çalışır. Ayrica Windows'a giremediğiniz durumlarda da sorunu DOS?tan halletmeniz gerekebilir. Bazen de tek bir dosyayı kopyalamak için bilgisayarınızı açtığınızda, Windows?un çalışmasını beklemeniz gerekmez.
KOMUTLAR
DOS?ta herhangi bir dosyaya ihtiyaç duymadan çalışan komutlara iç komutlar, çalışmasi için program dosyasının varlığına ihtiyaç duyan komutlara Dış Komutlar denir. Dış komutları çalıştırabilmek için o komutun programlama dosyasina ihtiyaç vardır. Örneğin format komutunu kullanabilmek için Format.com programının bulunması gerekir.
DOS komutlari hakkında bilgi almak için / ? parametresi kullanılabilir. Örneğin dir komutu hakkında bilgi almak için DIR /? yazılabilir.
DIR (Listeleme)
Bulunduğunuz dizindeki dosya veya dizinleri listeler. Dir komutu tek başına kullanıldığı zaman aşagıdaki gibi bir liste çıkar.
C:zeybek>dir
C sürücüsündeki birimin etiketi yok
Birim Seri Numarasi 0B26-13D9
C:zeybek dizini
. DIR 01/01/99 20:23 .
.. DIR 01/01/99 20:23 ..
SZEYBEK EXE 1.411.559 02/01/99 20:05 szeybek.exe
XTRAS DIR 01/01/99 20:23 xtras
ICON ICO 2.816 02/01/99 20:05 icon.ico
2 dosya 1.414.375 bayt
3 dizin 137.347.072 bayt bos
C:zeybek>_
Burada DIR ile belirlenmiş olanlar dosya değil dizindir. Diğerleir ise dosyadır. Her bir dosyanın adı, uzantısı, boyutu, son değiştirme tarihi- saati ve uzun dosya ismi görüntülenmektedir.
Uzantısı .EXE, .COM, .BAT olanlar program dosyalarıdır. Bunların isimleri yazılarak çalıştırılabilir.
Bir dizindeki dosya sayısı fazla ise ekrana sığmayacaktır. Sayfa sayfa görüntülemek için DIR /P seklinde /P parametresi kullanılır. Detayları göstermeden sadece isimleri listelemek için DIR /W kullanılır. Daha detaylı bilgi için DIR /V kullanılır.
Bütün dosyaları değil de bir şarta uyan dosyaları listelemek için joker karakter dediğimiz ? ve * karakterleri kullanılır.
Dir *.exe ile uzantısı EXE olan dosyalar
Dir a*.exe ile baş harfi a ve uzantısı EXE olan dosyalar
Dir a*.e* ile baş harfi a ve uzantısının baş harfi e olan dosyalar
Dir a?b*.exe ile baş harfi a ve üçüncü harfi b olan EXE uzantılı dosyalar
Dir *. ile uzantısı olmayan dosyalar
listelenebilir. Buradaki temel kural * işaretinin bütün harfler yerine, ? ise tek bir harf yerine geçmesidir.
Dir komutu ile DOS?ta arama da yapilabilir. /s parametresi verilirse DOS alt dizinlerdeki dosyaları da listeler.
Örneğin önemli.doc isimli bir dosyayı aramak için
Dir önemli.doc /s kullanilabilir.
Liste alınırken sıralama isteniyorsa /O parametresi kullanılır.
Dir /OD ile tarihe
Dir /ON ile ada
Dir /OE ile uzantiya
Dir /OS ile boyuta göre sıralanabilir. Bu parametrelerin önüne - konursa tersi sırada listelenir. Yani Dir/OS ile küçükten büyüğe sıralanırken, Dir/O-S ile büyükten küçüğe doğru sıralanır.
Dir /A ile istenen özelliğe uyan dosyalar gösterilebilir.
Dir/AD ile sadece dizinler
Dir/AH ile gizli dosyalar
Dir/AR ile sadece okunabilir dosyalar
Dir/AS ile sadece sistem dosyalari listelenir.
DİZİN İŞLEMLERİ(CD, MD,RD)
Bir dizine girmek için
CD Dizinismi kullanılır.
Örneğin Windows dizinine girmek için
C:>CD Windows C:WINDIWS>
WindowsSystem dizinine girmek için
C:>CD WindowsSystem
C:WINDOWSSYSTEM>
veya
C:>CD Windows
C:WINDOWS>CD System
C:WINDOWSSYSTEM>
şeklinde kullanılır.
Bir dizinden çıkmak için CD..
C:WINDOWSSYSTEM>CD..
C:WINDOWS>
Ana dizine çıkmak için CD
C:WINDOWSSYSTEM>CD
C:>
Iki üst dizine çıkmak için CD...
C:WINDOWSSYSTEMVMM32>CD...
C:WINDOWS>
Üç üst dizine çıkmak için CD....
C:WINDOWSSYSTEMVMM32>CD....
C:>
Yeni bir dizin oluşturmak için
MD Dizinismi
Örneğin yeni isimli bir dizin oluşturmak için
MD yeni
Bir dizin silmek için
RD Dizinismi
Yeni isimli dizini silmek için
RD yeni
şeklinde kullanılır. Bir dizini bu yöntemle silebilmek için, içinin boş olması gerekir.
Uzun dizin isimlerini DOS altında kullanırken bunları iki şekilde kullanabilirsiniz.
Eğer Windows altında bir DOS oturumu açtıysaniz bu isimler hem standart 8+3 formatında hem de uzun formatında kullanilabilir.
Direkt olarak DOS ortamına geçtiyseniz 8+3?lük kisa formatını kullanabilirsiniz. 8 harften daha uzun bir dosya veya dizin ismi verecekseniz bunu tırnak içinde yazmanız gerekir.
Örneğin en çok kullandığım dökümanlar dizini oluşturmak için :
MD ?en çok kullandigim dökümanlar? şeklinde yazmanız gerekir.
Bu dizin listelendiğinde hem orjinali ile hem de ENÇOKK~1 şeklinde kısa ismi ile gösterilir. Bu dizine girmek için
CD ENÇOKK~1
veya
MD ?en çok kullandigim dökümanlar? yazabilirsiniz.
SÜRÜCÜ DEĞİŞTİRME
DOS?ta her sürücü bir harf ile temsil edilir. A, ve B harfleri disket sürücü diğerleri de hard disk ve diğer sürücüler için kullanılır. Sürücü harflerinden sonra ?:? kullanılarak o sürücüye geçilebilir.
A: ile disket sürücüye
C: ile de hard diske geçilebilir.
Bir sürücüye geçildikten sonra uygulanan komutlar o sürücü üzerinde etkili olur.
Örneğin bir disketin içeriğini görmek için
C:>A:
A:>Dir
yazabilirsiniz. Veya kısaca
C:> DIR A:
FORMAT (FORMATLAMA,BİÇİMLEME)
Format kelime anlamı olarak düzenleme demektir. Bu ilk alınan disket için doğrudur. Disket DOS?ta kullanılmak için düzenlenir. Ancak dolu olan bir diskete format atılmasi ile disketteki bütün bilgiler silinmiş olur.
Yanlışlıkla formatlanan bir disket UNFORMAT komutu ile geri alinabilir.
Format komutunu harddisk için kullanmak çok tehlikelidir. Daha çok disketlerinizi formatlamak için bu komutu kullanacaksınız.
C:> FORMAT A:
Ile disket formatlanir. Bu komuttan sonra sürücüye disket yerleştirmeniz istenir ve gösterge %100 oluncaya kadar formatlama devam eder. Formatlama bittikten sonra diskete bir isim vermeniz istenir. Buraya 11 harflik bir isim verebilirsiniz. İsim verdikten sonra disket hakkındaki bilgiler gösterilir. Bu listeye bakarak o disketteki bozuk kesimlerin bulunup bulunmadığını anlayabilirsiniz. Eğer diskette bozuk kısımlar varsa bunların miktarı da listeden okunabilir.
Format komutunu bozulan disketlerinizin bozuk kısımlarını işaretlemesi için kullanabilirsiniz. Bozuk kısımları işaretleyerek buralar bilgi yazılmasini önler.
Ayrıca sistem disketi oluşturmak için de Format komutu kullanilabilir. (Bu is için SYS komutu da kullanılır.)
Virüslü disketleri de format ile silebilirsiniz. Virüs te bir yazılım olduğundan yazılımın tümü silinince virüs te silinmiş olur.
/U parametresi kullanılırsa, disketi UNFORMAT yapabilmek için gerekli olan bilgi diskete yazılmaz. Bu durumda UNFORMAT komutu ile disket kurtarılamaz. Disketi silmek istediğinizden eminseniz bu parametreyi kullanarak işlemleri hızlandırabilirsiniz.
/S parametresi ile disketin sistem disketi olarak hazırlanmasını sağlayabilirsiniz. Bu durumda bu disketi kullanarak bilgisayari açabilirsiniz.
/Q ile hızlı format yapabilirsiniz. Bu işlem bozuk kısımları işaretlemez. Ancak oldukça hızlı bir biçimde disketi boşaltır.
/V:Ad ile disketin ismini belirleyebilirsiniz.
C:>FORMAT a: /q /u /s /v:ali
Komutu ile geri alma bilgisi olmada, sistem disketi olarak ve ismini de Ali yaparak disketi hızlı formatlar.
Format yapabilmek için FORMAT.COM dosyasına ihtiyaç vardir.
SYS(Sistem Transferi)
Sys komutu ile bir diskete veya harddiske sistem dosyaları transfer edilebilir. Bu dosyalar IO.SYS, MSDOS.SYS, COMMAND.COM, DRVSPACE.BIN, veya DBLSPACE.BIN dosyalarıdır. Bu dosyalardan COMMAND.COM hariç diğerleri bir diskete normal kopyalama ile kopyalanırsa o disket sistem disketi olmaz. Bu dosyaları diskette özel bir yere kopyalanması gerekir. Bu işlemi de SYS veya FORMAT /S komutları yapar.
Sys a: ile diskete
Sys c: ilede harddiske sistem transferi yapılır.
Özellikle harddiskteki sistem dosyaları bozulmuşsa bilgisayarınızı harddiskten açamazsınız. Bu durumda bilgisayarı disketten (içinde sistem dosyaları bulunan bir disket , Windows için açılış disketi mesela) açarak Sys c: komutu ile harddiske sistem transferi yapabilirsiniz. Bu işlemi yapmak için diskette SYS.COM programı bulunmalıdır.
LABEL (Disket etiketi değiştirme)
Format yaparken sizden diskete bir isim(etiket) vermeniz isteniyordu. Bir disketin ismini değiştirmek için onu formatlamak gerekmez. Örneğin harddiskimize başka bir isim vermek için
LABEL C: komutunu kullanabilirsiniz. Sizden 11 harflik bir etiket istenecektir.
LABEL A: komutu disketin etiketini değiştirmek için kullanılır.
Bu programın ismi LABEL.EXE?dir
DATE, TIME ( Tarih ve Saati değiştirme)
Bilgisayarin tarihi ve saati bu iki komutla öğrenilip değiştirilebilir. Date tarihi, Time ise saati belirtmek için kullanılır.
Date yazarsanız asagidaki gibi önce şu anki tarih gösterilecek ve yeni tarihi girmeniz istenecektir. Eğer tarihi değiştirmek istemiyorsanız Enter tuşuna basarak geçebilirsiniz.
C:>date
Geçerli tarih Paz 05/01/1999
Yeni tarihi girin (gg-aa-yy):_
C:>date
Geçerli tarih Paz 03/01/1999
Yeni tarihi girin (gg-aa-yy):_
DOSKEY
DOS?ta bütün komutları klavyeden girmemiz gerekir. Her sefer uzun uzadıya komut yazmak bazen sıkıcı olabilir. Bunun yerine Doskey programını bilgisayar açılırken bir kez çalıştırarak DOS?un yazdığınız komutları hatırlamasını sağlayabilirsiniz. Bu programı bilgisayarın her açılışında çalıştırabilmek için Autoexec.bat dosyasına yazabilirsiniz. Bu dosya içine C:windowscommanddoskey satırını ekleyin. Bundan sonra yukarı ve aşağı tuşlarını kullanarak daha önce yazdığınız komutlara kolayca ulaşabilirsiniz.
DOS ortamında iken DOSKEY.COM programını çalıştırmak için bu dosyanın bulunduğu dizin içine gidilir ve adı yazılarak enter tuşuna basılır.

COPY, XCOPY, DISKCOPY (KOPYALAMA)
COPY komutu ile dosyayı diskete, disketten harddiske, yazıcıya veya ekrana kopyalayabilirsiniz. Copy Kaynak Hedef
Şeklinde, çoğunlukla iki parametre ile kullanılır. Birincisi kopyalanacak olan, ikincisi kopyalanılacak olan yeri belirler.
Copy okul.doc a:
Aktif dizindeki okul.doc isimli dosyayı diskete kopyalar.
Copy a: okul.doc c:
Disketteki okul.doc isimli dosyayı harddiske kopyalar.
Copy okul.doc liste.doc
Okul.doc isimli dosyayı aynı yere liste.doc adıyla kopyalar.
Copy a: okul.doc
Disketteki okul.doc isimli dosyayı komutun yazıldığı yere kopyalar.
Copy *.* a:
İçinde bulunulan dizindeki tüm dosyaları diskete kopyalar.
Copy a:*.* c:
Disketteki bütün dosyaları harddiske kopyalar.
Copy Autoexec.bat con
Autoexec.bat dosyasını ekrana kopyalar. (Con ekran için kullanılan isimdir. Ekrana kopyalamak içini göstermek anlamındadır.)
Copy *.bat con
Bat uzantılı tüm dosyaları ekrana kopyalar.
Copy Con a.ekr
Burada kaynak ekran, hedef ise bir dosyadır. Yani ekranı a.ekr dosyasına kopyalamasını istiyoruz. Bu durum copy komutu için özel bir durumdur ve bir dosyaya yazi yazmak için kullanılır. Bu komutu yazdıktan sonra F6 tuşuna basana kadar yazdığınız bütün harfler a.ekr dosyasına yazılacaktır. Örnek olarak aşağıdaki satırlari yazarak bir bat dosyasi hazırlayalım.
Copy con a.bat
@echo off
echo elveda dos
echo merhaba windows
Bu satırları dikkatli bir şekilde yazın, çünkü bir satırı yazdıktan sonra o satıra tekrar geri dönme şansınız yok. F6 tuşuna ve Enter?e basın ve kaydedin. Ve oluşturduğunuz dosyanın adını yazarak çalıştırın.
Copy a.bat prn
Bu satır a.bat dosyasını yazıcıya gönderecektir. (Pr n kelimesi yazıcı için kullanılır. Yazıcınızın bağlı olduğu porta göre LPT1, LPT2, COM1, COM2 de kullanabilirsiniz. ) ekrandaki görüntüyü yazıcıya göndermek için Print Screen tuşuna basabilirsiniz.
Copy komutu ile bir dosyayı kopyalarken hata testi de yapılmasını sağlayabilirsiniz. Özellikle diskete kopyalarken bu testi yaptırmanız iyi olur. Hata testi yapması için /V parametresi kullanılır.
Copy okul.doc a: /v
Okul.doc dosyasını diskete hata testi yaparak kopyalamasını istiyoruz. Bu işlem dosyayı diskete kopyalarken aynı zamanda yazdığını da okuyarak doğru okunup okunmadığını kontrol eder. Diskette bozuk kesimler varsa yazdığını okuyamayacak ve hata verecektir. İşlemi iptal ederek sağlam bir disket kullanın veya disketin içinde önemli bilgiler yoksa disketi formatlayın ve ve hatalı ksımların işaretlenmesini sağladıktan sonra tekrar kopyalayın.
Kopyalama yaparken kopyalanılan yerde aynı isimli bir dosya varsa onun üzerine yazılıp yazılmayacağı sorulur.
C:a.bat üstüne yazılsın mı (Evet/Hayır/tüMü)?
E harfi Evet, H harfi Hayıir veya M harfi ile bütün dosyaların tek tek sorulmadan yazılması sağlanabilir.
XCOPY komutu da kopyalamak için kullanılır. Copy komutunda farklı olarak daha hızlıdır ve alt dizinleriyle birlikte kopyalayabilir. Copy komutu bir iç komut olmasına rağmen Xcopy komutu dış komuttur ve XCOPY.EXE dosyasının bulunması gerekir.
Xcopy komutunun kullanımı da copy komutu gibidir. Farklı olarak /S parametresi ile alt dizinlerin kopyalanması da sağlanabilir.
Xcopy a:*.* /s c:
Disketteki bütün dosyaları alt dizinlerdekilerle beraber c: sürücüsüne kopyalar. Xcopy?nin avantajı daha hızlı kopyalayabilmesi ve alt dizinlerle birlikte kopyalayabilmesidir.
DISKCOPY komutu ise daha farklıdır. Bir disketin aynısını bir başka diskete kopyalamak için kullanilir. Diskcopy ile çoğaltılan disketler tamamen birbirinin aynısıdır.
Diskcopy a: a:
Komutu ile a sürücüsünde bulunan disket çoğaltılabilir. Bu işlem sırasında önce orjinal disket okunur, daha sonra diğer disketin takılması istenerek bu diskete yazılır. Okuma işlemi tek seferde bitmemişse tekrar ilk disket istenerek kalan kısım da okunarak diğer diskete yazılır.
Diskcopy işleminde hedef disket içindeki tüm dosyalar kopyalama işleminden önce bilgisayar tarafından silinir.
Bu programın ismi DISKCOPY.COM?dur.

REN(DOSYA ADI DEĞİŞTİRME)
Dosyaların isimlerini Ren komutu ile değiştirebilirsiniz.
Ren Dosyaadı Yeniad
şeklinde kullanılır.
Örneğin gerekli.doc isimli dosyanın adını gereksiz.doc olarak değistirmek için Ren Gerekli.doc gereksiz.doc
şeklinde yazılır. İsim değiştirirken yeni isimle aynı isme sahip bir dosya varsa değiştirme yapılmaz. Ren komutu ile dizin isimleri değiştirilemez. Dizin isimlerini değiştirmek için Move komutu kullanılır.

MOVE(TAŞIMA VEYA DİZİN İSMİ DEĞİŞTİRME)
Bu programın ismi MOVE.EXE?dir. Dosyaları bir yerden başka bir dizine veya sürücüye taşımak için ve dizinlerin isimlerini değiştirmek için kullanılır.
Örneğin Genel dizinindeki bütün dosyaları Özel dizinine taşımak için
Move c:genel*.* özel
PW dizinindeki tüm dosyaları diskete taşımak için
Move cw*.* a:
Move komutu ile dizin ismi değiştirmek Ren ile dosya ismi değiştirmek gibidir.
Örneğin PW dizinini WRITE olarak değiştirmek için
Move PW WRITE şeklinde kullanılır.
TYPE (DOSYA İÇERİĞİ)
DOS?ta bir dosyanın içeriğini görmek için kullanılır.
Type Dosyaadı
Şeklinde kullanılır. Örneğin autoexec.bat dosyasının içeriğini görmek için
Type autoexec.bat
şeklinde yazılır. Dosya üzerinde değişiklik yapabilmek için EDIT komutu kullanılmalıdır.

MORE(SAYFALAMA)
Bazı DOS komutlarının sonuçları ekrana sığmıyorsa komutun sonucunun sayfa sayfa gösterilmesini More komutunu | karakteri ile birlikte kullanarak sağlayabiliriz.
Örneğin;
Type autoexec.bat
Komutu ile autoexec.bat dosyasının içeriğine bakabilirsiniz. Ancak dosya ekrana sığmayacak kadar uzun ise dosyadaki üst satırlar ekranda görülemeyecektir. Bunu More komutu ile birlikte kullanarak aşabiliriz. Type autoexec.bat | More
şeklinde kullanılırsa, dosyanın içeriği ekranı doldurduğunda bir tuşa basmanız istenecek ve ondan sonra diğer sayfa gösterilecektir.
More komutu tek başına değil diğer komutların arkasında | karakteri ile birlikte kullanılır.

EDIT
DOS?ta dosyaları düzenleme ve oluşturma için Edit programını kullanabilirsiniz. Bu program vasitasi ile dosyalarınızı açıp değişiklikler yapabilirsiniz. Bu programın ismi EDIT.COM ?dur.
Edit Autoexec.bat
Yazarak autoexec.bat dosyasında değişiklikler yapabilirsiniz.

ATTRIB (DOSYA ÖZELLİKLERİ)
Del komutu ile silemediğiniz dosyalar oldu mu? Bir dosya sadece okunabilir, sistem veya gizli dosya olarak belirlenmişse normal yollarla silinemezler. Eğer sizde bazı dosyaların kolayca silinebilmesini istemiyor veya silmek isteyip de silemediğiniz dosyalar bulunuyorsa Attrib komutu ile o dosyanın özelliklerini değiştirmelisiniz. Bu dosyanın ismi ATTRIB.EXE?dir.
Attrib dosyaadi özellikler
Şeklinde kullanılır. Dosya adı olarak bir dosya verebileceğiniz gibi ? ve * karakterlerini kullanarak birden fazla dosyanın özelliklerini de değiştirebilirsiniz. Dosyaların özellikleri ise üçüncü parametre ile değiştirilir. Üçüncü parametre verilmezse sadece özellikler görüntülenir, herhangi bir işlem yapilmaz.
Bir özelliği kaldırmak için aşağıdaki parametreleri - işareti ile , o özelliği vermek için ise + işareti kullanmalısınız.
R Sadece okunabilir dosya. Normal yollarla değiştirilemez ve silinemezler.
H Gizli dosya. Normal yollarla silinemezler ve Dir komutu parametresiz kullanıldığında listelenmezler.
S System dosyası. Bu sadece bazı özel dosyalar için verilen bir özelliktir. Bu özelliğe sahip dosyaları silmeniz, değiştirmeniz veya taşımanız problemlere sebep olur. Bu dosyalarda normal yollarla silinemezler ve görünmezler.
Örneğin A.doc dosyasına sadece okunabilir özelliği vermek için
Attrib A.doc +r
Cokgizli.doc dosyasını gizlemek için
Attrib cokgizli +h
Cokgizli.doc dosyasını gizlemek ve sadece okunabilir yapmak için
Attrib cokgizli +h +r
Sadece okunabilir olduğu için silemediğiniz bir dosyanın bu özelliğini kaldırmak için
Attrib a.doc -r
Ayrıca sadece dosyaları değil dizinleri de gizleyebilirsiniz
Attrib Windows +h
Komutu ile windows dizini gizlenmiş olur. Dir yazarsanız bu dizini göremezsiniz.

CHKDSK(DİSK TESTİ)
Bu program (CHKDSK.EXE) herhangi bir parametre olmadan kullanılırsa sürücü hakkında istatistiki bilgiler verir. (Boş alan, toplam alan, dosya sayısı gibi)
C:>chkdsk
Birim Seri Numarası 0B26-13D9
1.048.395.776 bayt toplam disk alanı
25.182.208 bayt 231 gizli dosyada
9.601.024 bayt 575 dizinde
884.178.944 bayt 9.956 kullanıcı dosyasında
16.384 bayt bozuk sektörlerde
129.417.216 bayt disk üzerinde kullanılabilir
16.384 bayt her ayırma biriminde
63.989 toplam ayırma birimi disk üstünde
7.899 ayırma birimi disk üstünde kullanılabilir
655.360 bayt toplam bellek
578.240 bayt boş
Chkdsk/F Diskteki hataları tespit ederek düzeltir. Diski (Disket veya harddiski ) hızlı bir şekilde test etmek için kullanılır. Daha detaylı
Chkdsk /V Diskteki bütün dosyaları yol ismiyle birlikte ekrana listeler. Binlerce dosyayı ekrana listelemenin bir anlamı yoktur. Ancak ekrana listelemek yerine bir dosyaya yazması istenirse bu dosya daha rahat incelenebilir.
Chkdsk /V > Dosyalar Diskteki bütün dosyalar yolları ile birlikte Dosyalar isimli dosyaya yazılır. Edit programı ile bu dosyanın içeriği incelenebilir.
Chkdsk /V > LPT1 Bütün dosyalar yazıcıya gönderilir.

SCANDISK( DİSK PROBLEMLERİ ÇÖZÜMÜ)
Scandisk programını kullanarak diskinizdeki problemleri gidermesini sağlayabilirsiniz. Chkdsk?den daha gelişmiş bir programdır. Diskteki birçok problemi bulup giderebilir. Bu programın ismi SCANDISK.EXE ?dir.

FDISK (HARDDİSK BÖLÜMLEME)
Bu programı bilinçsiz olarak asla kullanmayın. Harddiskinizdeki bütün bilgilerinizi yok edebilirsiniz. Bu program harddiski birkaç parçaya ayırmaya, birkaç bölüm varsa aktif olacak bölümü (sistemin açılacağı bölümü) belirlemeye yarar. Bu programın ismi FDISK.EXE ?dir.
Eğer yeni bir harddisk aldıysanız bu programı kullanarak harddisk üzerinde bölümler oluşturabilirsiniz. Her harddiskte en az bir bölüm oluşturulmasi gerekir. Fdisk ile harddisk bölümlendikten sonra harddiskteki her bölümün formatlanması gerekir.

FC(DOSYA KARŞILAŞTIRMA)
FC ile iki dosyayı karşılaştırarak farklılıkları görebilirsiniz.
FC BirinciDosya IkinciDosya
şeklinde kullanılır. Bu komut daha çok farklı isme sahip iki dosyanın veya farkli dizinlerde bulunan aynı isimli dosyaların aynı olup olmadığın karşılaştırmak için kullanılır.
Bu programın ismi FC.EXE?dir.

MEM (BELLEK BİLGİSİ)
Bellek kullanımı hakkında bilgi verir.
C:>mem
Bellek Türü Toplam Kullanılan Boş
---------------- -------- --------- --------
Geleneksel 640K 76K 564K
Üst 0K 0K 0K
Ayrılan 384K 384K 0K
Uzatılmış (XMS) 31.744K 188K 31.556K
---------------- -------- --------- --------
Toplam bellek 32.768K 648K 32.120K
Toplam 1 MB alti 640K 76K 564K
Toplam Genişletilmiş (EMS) 32M (33.030.144 bayt)
Boş Genişletilmiş (EMS) 16M (16.777.216 bayt)
Çalışabilecek en büyük program boyu 564K (577.936 bayt)
En büyük boş üst bellek bloğu 0K (0 bayt)
MS-DOS üst bellek alanında yerleşik.
C:>
DOS altında çalışan programların çoğu 640 KB?lik standart belleği kullanırlar. Bilgisayarınızda 64MB ana bellek olsa bile programlar bellek yetmediği için çalışamayacağını bildirirler. Bu toplam belleğin yetersizliğinden değil, geleneksel belleğin yani ilk 640 KB ?lik bölümün yetmediğindendir. İlk 640 KB?lik bu bellek bölgesindeki bazı programların üst belleğe yüklenmesi veya gereksiz olanların hiç yüklenmemesini sağlayarak bu programlar için yeterli boşluğu ayarlamanız gerekir. Gerekli miktarı takip etmek için MEM komutundan faydalanılabilir.